When all players say the game is very good, improve it.
– Wolfgang Krammer.
Tất cả các boardgame, muốn thành công đều phải trải qua giai đoạn chơi thử (playtesting). Giai đoạn này được tổ chức với quy mô hết sức đa dạng (một nhóm nhỏ playtester hoặc quy mô toàn cầu), thời gian linh hoạt (một hay nhiều phiên), thành phần phức tạp (người chơi, nhà phát hành, game designer khác, nhà phê bình …) Dù hình thức, quy mô các buổi playtest có đa dạng, muôn hình vạn trạng đến đâu, thì khó khăn lớn nhất mà mọi buổi playtest đều gặp phải chính là XỬ LÝ Ý KIẾN ĐÓNG GÓP CỦA PLAYTESTER (!)
Qua kinh nghiệm của mình dưới góc độ playtester (nhiều) và một designer (không nhiều), mình sẽ chia sẻ một số kinh nghiệm để xử lý các ý kiến đóng góp của playtester như sau:
1. MỤC ĐÍCH DESIGN BOARD GAME PHẢI NHẤT QUÁN:
Chính tác giả, chứ không phải playtest, là người chịu trách nhiệm duy nhất đến trò chơi. Tác giả sẽ là người bị nhà phát hành từ chối vì thiết kế một game không-phù-hợp bởi trò chơi trở thành một đống hỗn độn những quy tắc dùng-một-lần. Designer phải cân nhắc mọi ý kiến đóng góp từ playtester, nhưng đồng thời phải luôn đảm bảo mục đích thiết kế game được nhất quán – và phải đặc biệt cẩn thận với những đóng góp nhất-thời (những ý kiến nảy sinh tức thì trong quá trình chơi thử)
Ví dụ: bạn muốn thiết kế một game đối kháng, thời gian thực, nhanh chóng. Bạn dự tính sử dụng hệ thống đánh – đỡ cơ bản, với 3 vị trí thấp – trung bình – cao. Một trong các playtester góp ý rằng bạn nên đưa them chỉ số sức mạnh, độ kết nối chiêu thức (combo), mức độ mệt mỏi (fatigue) … vào thiết kế. Thêm từng đó thành phần, nghĩa là phải bổ sung thêm counter, cards, status indication … Nhưng khi đấy, bạn có đảm bảo được mục đích thiết kế game – một game đối kháng thời gian thực, nhanh chóng nữa hay không?
2. XÁC ĐỊNH BẢN CHẤT Ý KIẾN ĐÓNG GÓP CỦA PLAYTESTER:
Những ý kiến đóng góp của Playtester đều biased. Chúng phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm chơi game của các playtest. Phần lớn những phản hồi của playtester là trung thực, tuy nhiên, sẽ có những phản hồi nảy sinh tức thời trong quá trình chơi, để thỏa mãn những mong muốn tức thời, thường đến từ những người chơi không-có-suy-nghĩ-sâu-sắc về thiết kế game.
Nói ngắn gọn, bạn phải cực kì cẩn thận với những ý kiến đóng góp có dạng như “Này, chỗ này sẽ hay hơn nếu …”, “Tôi thấy nhân vật này yếu quá”, “Sao con lính này di chuyển chậm thế” …
3. BẠN PHẢI TỰ CHƠI GAME CỦA MÌNH TRƯỚC
Đừng bao giờ mang game của bạn cho người khác chơi thử, trước khi bạn chơi game của chính mình. Không phải tưởng tượng trong đầu, mà bạn phải in ra, hiện thực hóa nó, và ngồi chơi một mình. Phải tự nhập vai vào người chơi, nghĩa là phân thân ra đóng vai những người chơi khác nhau để trải nghiệm thiết kế của mình.
Để tránh những phân vân không đáng có khi bạn thu thập/xử lý ý kiến playtester, bạn nên lựa chọn những playtester có kinh nghiệm. Tin tôi đi, thời gian đầu tư vào những playtester đó sẽ tiết kiệm cho bạn RẤT-RẤT-NHIỀU chi phí và NÂNG-CAO-CƠ-HỘI khiến game của bạn được nhà phát hành chấp nhận.
TomaszDink's Cardboard Guru 